Түбәндә төрле консервантларның тәэсир итү механизмнары, төрләре, шулай ук бәяләү индексы турында кыскача мәгълүмат бирелә.
1.Гомуми эш итү ысулыконсервантлар
Консервантлар, нигездә, косметикадагы микроорганизмнарны үтерүгә яки аларның эшчәнлеген тоткарлауга, шулай ук косметиканың гомуми сыйфатын озак вакыт сакларга ярдәм итүче химик матдәләр.
Шулай да, консервантларның бактерицид түгеллеген, ягъни көчле бактерицид тәэсире булмавын һәм алар җитәрлек күләмдә кулланылганда яки микроорганизмнар белән турыдан-туры бәйләнештә булганда гына тәэсир итүен билгеләп үтәргә кирәк.
Консервантлар микробларның үсешенә комачаулый, мөһим метаболик ферментлар синтезын тоткарлый, шулай ук күзәнәкнең мөһим компонентларындагы аксымнар синтезын яки нуклеин кислотасы синтезын тоткарлый.
2.Консервантларның эшчәнлегенә тәэсир итүче факторлар
Консервантларның тәэсиренә күп факторлар йогынты ясый. Алар арасында:
a.pH йогынтысы
pH үзгәрүе органик кислота консервантларының таркалуына китерә, шулай итеп консервантларның гомуми нәтиҗәлелегенә тәэсир итә. Мәсәлән, pH 4 һәм pH 6 булганда, 2-бром-2-нитро-1,3-пропандиол бик тотрыклы.
b.Гель һәм каты кисәкчәләрнең йогынтысы
Коалин, магний силикаты, алюминий һ.б. - кайбер косметикада булган порошок кисәкчәләре, гадәттә алар консервантны сеңдерә һәм шулай итеп консервантның активлыгын югалтуга китерә. Ләкин кайберләре консервантта булган бактерияләрне сеңдерүдә дә нәтиҗәле. Шулай ук, суда эри торган полимер геле һәм консервантның кушылуы косметика составында калдык консервант концентрациясен киметүгә ярдәм итә, һәм бу да консервантның тәэсирен киметә.
c.Ион булмаган өслек актив матдәләрнең эретү эффекты
Консервантларда төрле өслек актив матдәләрнең, мәсәлән, ион булмаган өслек актив матдәләрнең эрүе дә консервантларның гомуми активлыгына тәэсир итә. Ләкин, HLB=3-6 кебек майда эри торган ион булмаган өслек актив матдәләрнең, HLB кыйммәте югарырак булган суда эри торган ион булмаган өслек актив матдәләргә караганда, консервантларда югарырак деактивация потенциалы булуы билгеле.
d.Консервантның начарлану йогынтысы
Консервантларның бозылуына китерә торган башка факторлар, мәсәлән, җылыту, яктылык һ.б., аларның антисептик тәэсире кимүгә китерә. Моннан тыш, бу йогынтыларның кайберләре радиация стерилизациясе һәм дезинфекциясе нәтиҗәсендә биохимик реакциягә китерә.
e.Башка функцияләр
Шулай ук, тәмләткечләр һәм хелатлаучы матдәләр булу һәм май-су ике фазалы эремәсендә консервантларның таралуы кебек башка факторлар да консервантлар активлыгының билгеле бер дәрәҗәдә кимүенә китерәчәк.
3.Консервантларның антисептик үзлекләре
Консервантларның антисептик үзлекләрен исәпкә алырга кирәк. Косметикада артык консервантлар булу, һичшиксез, аны ярсытачак, ә концентрация җитмәү антисептикка тәэсир итәчәк.консервантларның үзлекләреМоны бәяләүнең иң яхшы ысулы - минималь ингибитор концентрациясен (MIC) һәм ингибитор зонасын тикшерүне үз эченә алган биологик сынау тестын куллану.
Бактериостатик түгәрәк тесты: Бу тест яраклы мохиттә үстергәннән соң бик тиз үсә алырлык бактерияләрне һәм гөмбәләрне билгеләү өчен кулланыла. Культура мохите пластинкасының уртасына консервант белән импрегнацияләнгән фильтр кәгазе дискы төшерелгән очракта, консервант үтеп керү сәбәпле, тирәли бактериостатик түгәрәк барлыкка киләчәк. Бактериостатик түгәрәкнең диаметрын үлчәгәндә, аны консервантның нәтиҗәлелеген билгеләү өчен кулланылырга мөмкин.
Шуңа күрә, диаметры >=1,0 мм булган кәгазь ысулын кулланып бактериостатик түгәрәк ясау бик нәтиҗәле дип әйтергә мөмкин. Микроблар үсешен тоткарлау өчен мохиткә өстәлә торган консервантның иң аз концентрациясе - микробларның үсешен тоткарлаучы матдә. Мондый очракта, микроблар күләме кечерәк булган саен, консервантның микробларга каршы үзлекләре көчлерәк була.
Антимикроб активлыгының көче яки йогынтысы гадәттә минималь ингибитор концентрациясе (MIC) рәвешендә чагыла. Шулай итеп, көчлерәк антимикроб активлыгы MICның кечерәк кыйммәте белән билгеләнә. MIC бактерицид һәм бактериостатик активлыкны аеру өчен кулланылса да, өслек актив матдәләрнең, гадәттә, түбән концентрациядә бактериостатик, ә югары концентрациядә стерилизация эффекты булуы билгеле.
Чынлыкта, төрле вакытта бу ике эшчәнлек бер үк вакытта була, һәм бу аларны аеруны катлауландыра. Шуңа күрә аларга гадәттә антимикроб дезинфекция яки гади генә дезинфекция дип гомуми исем бирелә.
Бастырылган вакыты: 2021 елның 10 июне