Формальдегид һәм глутаральдегидикесе дә төрле кушымталарда, аеруча биология, химия һәм материаллар фәне өлкәләрендә, үзара бәйләүче агентлар буларак кулланыла торган химик агентлар. Алар биомолекулаларны үзара бәйләүдә һәм биологик үрнәкләрне саклауда охшаш максатларга хезмәт итсәләр дә, аларның төрле химик үзлекләре, реактивлыгы, токсиклыгы һәм кулланылышы бар.
Охшашлыклар:
Кроссблокировкалаучы агентлар: формальдегид һәмглутаральдегид - альдегидлар, димәк, аларның молекуляр структурасы ахырында карбонил төркеме (-CHO) бар. Аларның төп функциясе - биомолекулаларның функциональ төркемнәре арасында ковалент бәйләнешләр булдыру, нәтиҗәдә үзара бәйләнеш барлыкка килә. Ара бәйләнеш биологик үрнәкләрнең структурасын тотрыклыландыру, аларны ныграк һәм таркалуга чыдамрак итү өчен бик мөһим.
Биомедицина кулланылышы: Формальдегид та, глутаральдегид та биомедицина өлкәсендә зур кулланылыш таба. Алар гистология һәм патология тикшеренүләрендә тукымаларны фиксацияләү һәм саклау өчен еш кулланыла. Бәйләнгән тукымаларның структурасы бөтенлеген саклый һәм төрле аналитик һәм диагностик максатларда эшкәртелергә мөмкин.
Микробларны контрольдә тоту: Ике агент та антимикроб үзлекләренә ия, бу аларны дезинфекцияләү һәм стерилизацияләү процессларында файдалы итә. Алар бактерияләрне, вирусларны һәм гөмбәләрне дезинфекцияли ала, лаборатория шартларында һәм медицина җиһазларында пычрану куркынычын киметә.
Сәнәгать кулланылышы: формальдегид һәмглутаральдегидтөрле сәнәгать кушымталарында кулланыла. Алар җилемнәр, сумалалар һәм полимерлар җитештерүдә, шулай ук күн һәм текстиль сәнәгатендә кулланыла.
Аермалар:
Химик структура: Формальдегид һәм глутаральдегид арасындагы төп аерма аларның молекуляр структураларында. Формальдегид (CH2O) - иң гади альдегид, ул бер углерод атомыннан, ике водород атомыннан һәм бер кислород атомыннан тора. Глутаральдегид (C5H8O2), киресенчә, биш углерод атомыннан, сигез водород атомыннан һәм ике кислород атомыннан торган катлаулырак алифатик альдегид.
Реактивлык: Глутаральдегид, гадәттә, озынрак углерод чылбыры аркасында формальдегидка караганда реактиврак. Глутаральдегидта биш углерод атомы булу аңа биомолекулалардагы функциональ төркемнәр арасында озынрак араларны берләштерергә мөмкинлек бирә, бу исә тизрәк һәм нәтиҗәлерәк кросс-бәйләнешкә китерә.
Кросс-бәйләү нәтиҗәлелеге: Югарырак реактивлыгы аркасында, глутаральдегид еш кына аксымнар һәм ферментлар кебек зуррак биомолекулаларны кросс-бәйләүдә нәтиҗәлерәк. Формальдегид, кросс-бәйләү сәләтенә ия булса да, зуррак молекулалар белән охшаш нәтиҗәләргә ирешү өчен күбрәк вакыт яки югарырак концентрация таләп итәргә мөмкин.
Агуланучанлык: Глутаральдегид формальдегидка караганда агулырак булуы билгеле. Глутаральдегидка озак яки күп күләмдә дучар булу тире һәм сулыш юллары ярсытуына китерергә мөмкин, һәм ул сизгерләндергеч дип санала, ягъни кайбер кешеләрдә аллергик реакцияләргә китерергә мөмкин. Киресенчә, формальдегид - билгеле канцероген һәм сәламәтлек өчен куркыныч тудыра, бигрәк тә сулаганда яки тире белән контактта булганда.
Кулланылышы: Ике химик матдә дә тукымаларны фиксацияләүдә кулланылса да, алар еш кына төрле максатларда кулланыла. Формальдегид гадәттә гадәти гистологик куллану һәм бальзамлау өчен кулланыла, ә глутаральдегид электрон микроскопия һәм иммуногистохимик тикшеренүләрдә күзәнәк структураларын һәм антиген урыннарын саклау өчен кулайрак.
Тотрыклылык: Формальдегид глутаральдегидка караганда очучанрак һәм тизрәк парга әйләнә. Бу үзлек аркылы бәйләүче матдәләрне эшкәртү һәм саклау таләпләренә тәэсир итә ала.
Кыскасы, формальдегид һәм глутаральдегид үзара бәйләүче агентлар буларак уртак үзенчәлекләргә ия, ләкин алар химик структуралары, реактивлыгы, токсиклыгы һәм кулланылышы буенча сизелерлек аерылып тора. Бу аермаларны дөрес аңлау билгеле бер максатлар өчен тиешле үзара бәйләүче агентны сайлау һәм төрле фәнни, медицина һәм сәнәгать контекстларында куркынычсыз һәм нәтиҗәле куллануны тәэмин итү өчен бик мөһим.
Бастырып чыгару вакыты: 2023 елның 28 июле